Η Κεφαλονιά κρύβει στα σπλάχνα της ένα από τα πιο εντυπωσιακά φυσικά αξιοθέατα της Ελλάδας. Η λίμνη Μελισσάνη δεν είναι απλώς ένα πανέμορφο σπήλαιο με γαλαζοπράσινα νερά. Είναι ένα γεωλογικό φαινόμενο εκατομμυρίων ετών, ένας αρχαιολογικός χώρος λατρείας και ένα μέρος που γέννησε θρύλους οι οποίοι επιβιώνουν μέχρι σήμερα.
Κάθε χρόνο χιλιάδες επισκέπτες μαγεύονται από τις ακτίνες του ήλιου που διαπερνούν το άνοιγμα της οροφής και φωτίζουν τα κρυστάλλινα νερά, δημιουργώντας ένα σχεδόν εξωπραγματικό θέαμα.
Πού βρίσκεται
Η λίμνη Μελισσάνη βρίσκεται κοντά στον Καραβόμυλο, σε μικρή απόσταση από τη Σάμη της Κεφαλονιάς.
Πρόκειται για ένα λιμναίο σπήλαιο μήκους περίπου 160 μέτρων, με υπόγεια λίμνη που έχει πλάτος περίπου 40 έως 50 μέτρα, ενώ το βάθος του νερού κυμαίνεται από 10 έως 35 μέτρα. Η επιφάνεια της λίμνης βρίσκεται περίπου 20 μέτρα κάτω από το επίπεδο του εδάφους.
Πώς δημιουργήθηκε
Η Μελισσάνη είναι αποτέλεσμα μιας φυσικής διαδικασίας που ονομάζεται καρστικοποίηση.
Για εκατομμύρια χρόνια το νερό της βροχής, ελαφρώς όξινο λόγω του διοξειδίου του άνθρακα της ατμόσφαιρας, διαπερνούσε τους ασβεστόλιθους της Κεφαλονιάς, διαλύοντας αργά το πέτρωμα και δημιουργώντας υπόγειες κοιλότητες και σπήλαια.
Οι εντυπωσιακοί σταλακτίτες που διακοσμούν τη σπηλιά άρχισαν να σχηματίζονται πριν από περίπου 20.000 χρόνια, ενώ ορισμένοι έχουν ηλικία από περίπου 16.400 έως 20.400 χρόνια.
Γιατί έπεσε η οροφή;
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της Μελισσάνης είναι το μεγάλο άνοιγμα στην οροφή.
Η κατάρρευση δεν έγινε επειδή “ανακαλύφθηκε” το σπήλαιο, αλλά συνέβη φυσικά ύστερα από ισχυρούς σεισμούς και τη συνεχή γεωλογική εξέλιξη της περιοχής. Η Κεφαλονιά είναι από τις πιο σεισμογενείς περιοχές της Ευρώπης.
Οι γεωλόγοι θεωρούν ότι η σημερινή μορφή του ανοίγματος διαμορφώθηκε κυρίως μετά τους μεγάλους σεισμούς του 1953, όταν κατέρρευσε μεγάλο τμήμα της οροφής. Το φυσικό αυτό “παράθυρο” επιτρέπει σήμερα στο φως του ήλιου να εισέρχεται στο σπήλαιο και να δημιουργεί τις περίφημες τιρκουάζ αποχρώσεις των νερών.
Πότε ανακαλύφθηκε;
Αν και οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν ήδη τη Μελισσάνη και τη χρησιμοποιούσαν ως ιερό, η σύγχρονη ανακάλυψη της υπόγειας λίμνης έγινε το 1951 από τον σπηλαιολόγο Γιάννη Πετρόχειλο.
Στη συνέχεια δημιουργήθηκε τεχνητή είσοδος και διάδρομος ώστε να μπορεί να προσεγγιστεί με ασφάλεια και από το 1963 άνοιξε για το κοινό με τις γνωστές βαρκάδες.
Το μεγάλο επιστημονικό μυστήριο των νερών
Η Μελισσάνη έκρυβε για χρόνια ένα αίνιγμα.
Το νερό της είναι υφάλμυρο, δηλαδή αποτελεί μείγμα γλυκού και θαλασσινού νερού.
Το 1963 Έλληνες επιστήμονες πραγματοποίησαν ένα εντυπωσιακό πείραμα. Έριξαν ειδική χρωστική στις Καταβόθρες του Αργοστολίου, στη δυτική πλευρά της Κεφαλονιάς.
Ύστερα από περίπου δύο εβδομάδες η χρωστική εμφανίστηκε στις πηγές του Καραβόμυλου και στη Μελισσάνη, αποδεικνύοντας ότι το νερό ταξιδεύει μέσα από ένα τεράστιο υπόγειο καρστικό δίκτυο που διασχίζει ολόκληρο το νησί. Πρόκειται για ένα από τα πιο εντυπωσιακά φυσικά υδρογεωλογικά φαινόμενα της Μεσογείου.
Ο μύθος της νύμφης Μελισσάνης
Η παράδοση αναφέρει ότι το σπήλαιο πήρε το όνομά του από τη Νύμφη Μελισσάνθη.
Η όμορφη νύμφη ερωτεύτηκε παράφορα τον θεό Πάνα, όμως εκείνος δεν ανταποκρίθηκε στην αγάπη της.
Συντετριμμένη από τον ανεκπλήρωτο έρωτά της, η Μελισσάνθη έπεσε στα νερά της λίμνης και χάθηκε για πάντα. Από τότε, σύμφωνα με τον θρύλο, το σπήλαιο πήρε το όνομά της.
Υπάρχει και μια δεύτερη λαϊκή εκδοχή σύμφωνα με την οποία η Μελισσάνθη ήταν βοσκοπούλα που έπεσε κατά λάθος στη λίμνη αναζητώντας ένα χαμένο πρόβατο.
Ένας αρχαίος τόπος λατρείας
Η Μελισσάνη δεν ήταν μόνο τόπος θρύλων.
Οι αρχαιολογικές ανασκαφές του Σπυρίδωνα Μαρινάτου αποκάλυψαν ότι στο μικρό νησάκι που δημιουργήθηκε από τα πεσμένα βράχια υπήρχε ιερό αφιερωμένο στον Πάνα και στις Νύμφες.
Βρέθηκαν:
- πήλινο ειδώλιο του θεού Πάνα,
- δίσκος με χορεύουσες Νύμφες,
- ανάγλυφες πλάκες,
- τελετουργικά αντικείμενα.
Τα περισσότερα εκτίθενται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αργοστολίου.
Γιατί τα νερά είναι τόσο γαλάζια;
Το εντυπωσιακό χρώμα δεν οφείλεται σε κάποιο ορυκτό.
Οφείλεται στον συνδυασμό:
- της εξαιρετικής διαύγειας του νερού,
- της αντανάκλασης του ηλιακού φωτός,
- του λευκού ασβεστολιθικού πυθμένα,
- και της γωνίας με την οποία εισέρχονται οι ακτίνες του ήλιου από το άνοιγμα της οροφής.
Το πιο εντυπωσιακό θέαμα παρατηρείται συνήθως γύρω στο μεσημέρι, όταν ο ήλιος βρίσκεται σχεδόν κάθετα πάνω από το άνοιγμα.
Ένα φυσικό θαύμα που συνεχίζει να εξελίσσεται
Η Μελισσάνη αποτελεί ένα “ζωντανό” γεωλογικό μνημείο.
Οι σταλακτίτες εξακολουθούν να αναπτύσσονται, έστω και με εξαιρετικά αργό ρυθμό, ενώ η συνεχής κυκλοφορία των υπόγειων νερών διαμορφώνει ακόμη το καρστικό σύστημα της Κεφαλονιάς.
Έτσι, κάθε βαρκάδα στη λίμνη δεν είναι απλώς μια τουριστική εμπειρία. Είναι ένα ταξίδι μέσα σε έναν χώρο όπου η γεωλογία, η αρχαία ελληνική μυθολογία, η αρχαιολογία και η δύναμη της φύσης συνυπάρχουν με τρόπο πραγματικά μοναδικό.
