Η επιχείρηση για τον εντοπισμό και τη σύλληψη της λύκαινας που κινούνταν τους τελευταίους μήνες σε κατοικημένες περιοχές της βορειοδυτικής Θεσσαλονίκης ολοκληρώθηκε με επιτυχία. Πρόκειται για το ζώο που, σύμφωνα με τις διαθέσιμες ενδείξεις και τις μαρτυρίες, φέρεται να συνδέεται με τον τραυματισμό ενός τετράχρονου παιδιού στην Πολίχνη στις 30 Ιουλίου.
Η υπόθεση προκάλεσε δικαιολογημένη ανησυχία. Όταν ένα άγριο ζώο χάνει τον φόβο του απέναντι στον άνθρωπο και προσεγγίζει κατοικημένες περιοχές, χρειάζεται άμεση και επιστημονικά οργανωμένη παρέμβαση.
Όμως η κατάσταση στην οποία βρέθηκε η λύκαινα αποκαλύπτει και μια άλλη πλευρά της ιστορίας.
Μια λύκαινα μόλις 24,5 κιλών, υποσιτισμένη και ακρωτηριασμένη
Η σύλληψη πραγματοποιήθηκε το βράδυ της 13ης Αυγούστου, από την ειδική Ομάδα Επέμβασης για τον Λύκο της Περιβαλλοντικής Οργάνωσης «Καλλιστώ», με τη συμμετοχή του Δασαρχείου Θεσσαλονίκης και της Μονάδας Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Κεντρικής Μακεδονίας του ΟΦΥΠΕΚΑ.
Η εικόνα του ζώου ήταν αποκαλυπτική.
Επρόκειτο για μια μικρόσωμη θηλυκή λύκαινα βάρους μόλις 24,5 κιλών, εμφανώς υποσιτισμένη και με σοβαρά προβλήματα υγείας. Στο σώμα της υπήρχαν ουλές από παλαιότερους τραυματισμούς, ενώ το πίσω αριστερό της πόδι ήταν ακρωτηριασμένο. Στο σημείο του ακρωτηριασμού υπήρχε ακόμη ανοιχτή πληγή και αιμορραγία.
Η κατάσταση της υγείας της ήταν τόσο επιβαρυμένη ώστε αποτελούσε από μόνη της έναν επιπλέον λόγο για την άμεση σύλληψη και περίθαλψή της.
Στη λύκαινα παρασχέθηκαν οι πρώτες βοήθειες και λήφθηκαν δείγματα αίματος για γενετικές αναλύσεις στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο Κέντρο Προστασίας Λύκου & Λύγκα του ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ στις Αγραπιδιές Φλώρινας, όπου προβλέπονται περαιτέρω κτηνιατρικές εξετάσεις.
Τι ανακοίνωσε η «Καλλιστώ»
Σύμφωνα με την ανακοίνωση για την επιχείρηση, η λύκαινα είχε αναπτύξει αυτό που οι ειδικοί χαρακτηρίζουν «προβληματική εξοικείωση με την ανθρώπινη παρουσία».
Το ζώο κινούνταν τους τελευταίους μήνες από την περιοχή του Σέιχ Σου προς κατοικημένες περιοχές των Δήμων Παύλου Μελά και Νεάπολης-Συκεών αναζητώντας τροφή.
Η αναπηρία και η κακή φυσική της κατάσταση πιθανότατα δυσκόλευαν σημαντικά την επιβίωσή της. Κοντά στους ανθρώπους, όμως, υπήρχαν πολύ ευκολότερες πηγές τροφής: απορρίμματα, νεκρά ζώα και αδέσποτα.
Και κάπως έτσι μπορεί να δημιουργηθεί ένας επικίνδυνος κύκλος.
Ένα άγριο ζώο ανακαλύπτει ότι κοντά στους οικισμούς βρίσκει τροφή χωρίς να χρειάζεται να κυνηγήσει. Επιστρέφει. Συνηθίζει περισσότερο την ανθρώπινη παρουσία. Η φυσιολογική απόσταση που κρατούσε από τον άνθρωπο αρχίζει να μειώνεται.
Η εμφάνιση ενός λύκου κοντά σε σπίτια δεν σημαίνει από μόνη της ότι το ζώο πρόκειται να επιτεθεί. Όταν όμως ένας λύκος παρουσιάζει έντονη εξοικείωση με τον άνθρωπο, η κατάσταση χρειάζεται διαχείριση από ειδικούς.
Αυτό ακριβώς συνέβη στην Πολίχνη.
Δεν χρειάζεται να διαλέξουμε ανάμεσα στο παιδί και στον λύκο
Ο τραυματισμός ενός τετράχρονου παιδιού είναι σοβαρό γεγονός και η προστασία των ανθρώπων, ιδιαίτερα των παιδιών, είναι αυτονόητη.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η απάντηση πρέπει να είναι η δαιμονοποίηση ενός ολόκληρου είδους.
Ούτε χρειάζεται κάθε τέτοιο περιστατικό να μας επιστρέφει στην εικόνα του «κακού λύκου» των παραμυθιών.
Το συγκεκριμένο ζώο βρέθηκε ακρωτηριασμένο, τραυματισμένο και υποσιτισμένο. Ένα άγριο ζώο που υπό φυσιολογικές συνθήκες θα αναζητούσε την τροφή του μακριά από εμάς είχε φτάσει να περιφέρεται ανάμεσα σε σπίτια αναζητώντας οτιδήποτε μπορούσε να φάει.
Δεν γνωρίζουμε ακόμη όλα όσα συνέβησαν στη ζωή του.
Γνωρίζουμε όμως αρκετά ώστε να αντιληφθούμε ότι πίσω από την εικόνα ενός «επικίνδυνου λύκου» υπήρχε και ένα ζώο που πάλευε να επιβιώσει.
Γιατί βλέπουμε όλο και συχνότερα άγρια ζώα κοντά στις πόλεις;
Η παρουσία της άγριας πανίδας σε περιαστικές περιοχές δεν έχει μία και μοναδική αιτία.
Οι αλλαγές στις χρήσεις γης, η ανθρώπινη επέκταση, οι δρόμοι και ο κατακερματισμός των φυσικών περιοχών, οι μεγάλες πυρκαγιές και γενικότερα οι μεταβολές των οικοσυστημάτων επηρεάζουν τον χώρο στον οποίο μπορούν να κινηθούν και να τραφούν τα άγρια ζώα.
Ταυτόχρονα, στην περίπτωση του λύκου παρατηρείται και κάτι θετικό: η φυσική επανάκαμψή του σε περιοχές από τις οποίες είχε εξαφανιστεί ύστερα από δεκαετίες καταδίωξης.
Υπάρχει όμως και ένας ακόμη παράγοντας που βρίσκεται απολύτως στα δικά μας χέρια: η τροφή που αφήνει ο άνθρωπος διαθέσιμη.
Ανοιχτά απορρίμματα, υπολείμματα τροφών, νεκρά ζώα και άλλες ανθρωπογενείς πηγές μπορούν να λειτουργήσουν σαν ένας ακούσιος «μπουφές» για την άγρια πανίδα.
Όταν αυτό επαναλαμβάνεται, ένα ζώο μπορεί σταδιακά να συνδέσει την ανθρώπινη παρουσία με την εύκολη εξεύρεση τροφής.
Γι’ αυτό και η προστασία των λύκων δεν σημαίνει ότι πρέπει να τους ταΐζουμε ή να επιδιώκουμε να τους πλησιάσουμε. Ακριβώς το αντίθετο.
Προστατεύουμε ένα άγριο ζώο όταν το βοηθάμε να παραμείνει άγριο.
Γιατί χρειαζόμαστε τον λύκο
Ο λύκος δεν βρίσκεται στο οικοσύστημα κατά λάθος.
Είναι κορυφαίος θηρευτής και αποτελεί σημαντικό κρίκο του τροφικού πλέγματος. Η παρουσία του συμβάλλει στη φυσική ρύθμιση πληθυσμών άλλων ζώων και επηρεάζει τη λειτουργία ολόκληρου του οικοσυστήματος.
Η ίδια η Επιτροπή Φύση 2000 έχει χαρακτηρίσει τον λύκο βασικό συστατικό της βιοποικιλότητας και κορυφαίο κρίκο του τροφικού πλέγματος.
Ένα υγιές οικοσύστημα δεν αποτελείται μόνο από τα ζώα που ο άνθρωπος θεωρεί όμορφα, ακίνδυνα ή συμπαθητικά.
Χρειάζεται και τους θηρευτές του.
Χρειάζεται τον λύκο, όπως χρειάζεται το ελάφι, το ζαρκάδι, την αλεπού, τα πουλιά, τα έντομα και τη βλάστηση. Όταν αφαιρούμε κρίκους από αυτή την αλυσίδα, οι συνέπειες μπορούν να εξαπλωθούν πολύ περισσότερο απ’ όσο φανταζόμαστε.
Ο λύκος μπορεί, μεταξύ άλλων, να συμβάλλει στη ρύθμιση των πληθυσμών φυτοφάγων ζώων και με αυτόν τον τρόπο να περιορίζει πιέσεις που προκαλεί η υπερβόσκηση στη βλάστηση.
Δεν είναι «καλός» ούτε «κακός».
Είναι λύκος.
Και έχει έναν συγκεκριμένο οικολογικό ρόλο που υπήρχε πολύ πριν αρχίσουμε εμείς να αποφασίζουμε ποια ζώα χωρούν στον κόσμο μας.
Ίσως πρέπει να αλλάξουμε την ερώτηση
Όταν βλέπουμε έναν λύκο, μια αλεπού, ένα αγριογούρουνο ή οποιοδήποτε άλλο άγριο ζώο να εμφανίζεται στα όρια μιας πόλης, η πρώτη μας αντίδραση είναι συχνά:
«Τι κάνει αυτό το ζώο εδώ;»
Ίσως μερικές φορές αξίζει να κάνουμε και την αντίστροφη ερώτηση:
«Τι έχουμε αλλάξει εμείς γύρω του;»
Τα δάση καίγονται. Οι φυσικές εκτάσεις τεμαχίζονται από δρόμους και οικισμούς. Ο άνθρωπος επεκτείνεται όλο και περισσότερο μέσα σε περιοχές που αποτελούσαν για αιώνες βιότοπο άλλων ειδών. Και ταυτόχρονα δημιουργούμε γύρω από τις πόλεις τεράστιες και εύκολα προσβάσιμες πηγές τροφής.
Η συνύπαρξη με την άγρια ζωή ασφαλώς απαιτεί κανόνες. Απαιτεί ενημέρωση, σωστή διαχείριση των απορριμμάτων, προστασία κατοικίδιων και κτηνοτροφικών ζώων, παρακολούθηση των πληθυσμών και άμεση επιστημονική παρέμβαση όταν κάποιο ζώο χάνει τον φυσιολογικό φόβο του απέναντι στον άνθρωπο.
Αλλά απαιτεί και κάτι ακόμη.
Χώρο για να παραμείνει η άγρια ζωή πραγματικά άγρια.
Η λύκαινα της Πολίχνης απομακρύνθηκε από την κατοικημένη περιοχή χωρίς να θανατωθεί. Βρίσκεται πλέον σε χώρο όπου μπορεί να λάβει την περίθαλψη που χρειάζεται και, ταυτόχρονα, έχει εξαλειφθεί ο κίνδυνος νέας επαφής της με ανθρώπους.
Ίσως αυτή να είναι και η ουσία της πραγματικής συνύπαρξης.
Όχι να αφήνουμε ένα άγριο ζώο να κυκλοφορεί σε μια πόλη μέχρι να συμβεί το χειρότερο.
Όχι να το σκοτώνουμε επειδή βρέθηκε εκεί.
Αλλά να προσπαθούμε να καταλάβουμε γιατί έφτασε εκεί, να προστατεύουμε τους ανθρώπους και συγχρόνως να αντιμετωπίζουμε με σεβασμό μια ζωή που έχει ακριβώς το ίδιο ένστικτο με τη δική μας:
να επιβιώσει.
H ΕΠΙΣΗΜΗ ΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΣΤΩ https://callisto.gr/
